10-01-2026, 11:47 PM
Στα ελληνικά πανεπιστήμια παραμένουν εγγεγραμμένοι εκατοντάδες χιλιάδες ανενεργοί φοιτητές, οι οποίοι δεν παρακολουθούν μαθήματα, δεν συμμετέχουν στις εξετάσεις και συχνά δεν έχουν ρεαλιστική προοπτική ολοκλήρωσης των σπουδών τους. Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι σε αρκετά τμήματα οι «λιμνάζοντες» ξεπερνούν το 40% του μητρώου, ενώ ακόμη και μεταξύ των αποφοίτων παρατηρούνται σημαντικές καθυστερήσεις· χαρακτηριστικά, ο μέσος χρόνος αποφοίτησης στο ΕΜΠ υπερβαίνει τα επτά έτη. Κατά τον συγγραφέα, το φαινόμενο δεν αποτελεί απλώς στατιστική ανωμαλία, αλλά ένδειξη βαθύτερων προβλημάτων του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και της αντίληψης για τη φοιτητική ζωή.
Το άρθρο συνδέει την κατάσταση με τη μαζικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχες υποστηρικτικές δομές, σύγχρονη καθοδήγηση και συστηματική αξιολόγηση της φοιτητικής προόδου. Παράλληλα, η εισαγωγή στα τμήματα αποκλειστικά μέσω μορίων, χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση ενδιαφερόντων και δεξιοτήτων, μπορεί να οδηγήσει ορισμένους νέους σε σπουδές που δεν αποτέλεσαν πραγματική επιλογή τους. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος από το μειωμένο ενδιαφέρον και την περιορισμένη παρακολούθηση έως την αποξένωση και τελικά την εγκατάλειψη. Η δυνατότητα απεριόριστης παραμονής στα μητρώα, υποστηρίζει ο συγγραφέας, επέτρεψε επί χρόνια να παραμένει συγκαλυμμένη αυτή η πραγματικότητα.
Η μεγάλη παρουσία ανενεργών φοιτητών έχει, σύμφωνα με το άρθρο, και λειτουργικές συνέπειες για τα πανεπιστήμια. Δυσκολεύει τον προγραμματισμό μαθημάτων, εξετάσεων και υποδομών και μπορεί να προκαλεί ανακριβή κατανομή πόρων, όταν η χρηματοδότηση συνδέεται με τον αριθμό των εγγεγραμμένων αντί των ενεργών φοιτητών. Παράλληλα, επηρεάζει αρνητικά τους δείκτες αποφοίτησης, οι οποίοι χρησιμοποιούνται διεθνώς για την αξιολόγηση πανεπιστημίων. Ως λύση προτείνεται η συστηματική παρακολούθηση της πορείας των φοιτητών ήδη από το πρώτο έτος, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα όσοι αντιμετωπίζουν ακαδημαϊκές δυσκολίες και να τους παρέχονται μαθησιακή υποστήριξη, εργαστήρια δεξιοτήτων και ακαδημαϊκή συμβουλευτική, διατηρώντας παράλληλα εύλογη ευελιξία για εργαζομένους ή φοιτητές με έκτακτες δυσκολίες.
Στο τελευταίο μέρος, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να δώσει προτεραιότητα στους φοιτητές που έχουν βούληση και δυνατότητα ολοκλήρωσης των σπουδών τους, χωρίς όμως να εγκαταλείπει εκείνους που μπορούν να επανέλθουν με κατάλληλη υποστήριξη. Επισημαίνει ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεωρούνται αυτονόητοι οι ακαδημαϊκοί σύμβουλοι και τα σαφή, ελέγξιμα ορόσημα προόδου, ενώ στην Ελλάδα οι σχετικοί μηχανισμοί υπολειτουργούν. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαία την ειλικρινή ενημέρωση των νέων ότι η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο δεν εγγυάται την αποφοίτηση και ότι οι σπουδές απαιτούν συνεχή προσπάθεια. Το ευρύτερο ζητούμενο είναι η ανάκτηση του παιδαγωγικού ρόλου του πανεπιστημίου, με ουσιαστική στήριξη όσων θέλουν να προχωρήσουν και έγκαιρη, ειλικρινή ενημέρωση όσων δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να συνεχίσουν.
ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ΑΡΘΡΟ
Το άρθρο συνδέει την κατάσταση με τη μαζικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχες υποστηρικτικές δομές, σύγχρονη καθοδήγηση και συστηματική αξιολόγηση της φοιτητικής προόδου. Παράλληλα, η εισαγωγή στα τμήματα αποκλειστικά μέσω μορίων, χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση ενδιαφερόντων και δεξιοτήτων, μπορεί να οδηγήσει ορισμένους νέους σε σπουδές που δεν αποτέλεσαν πραγματική επιλογή τους. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος από το μειωμένο ενδιαφέρον και την περιορισμένη παρακολούθηση έως την αποξένωση και τελικά την εγκατάλειψη. Η δυνατότητα απεριόριστης παραμονής στα μητρώα, υποστηρίζει ο συγγραφέας, επέτρεψε επί χρόνια να παραμένει συγκαλυμμένη αυτή η πραγματικότητα.
Η μεγάλη παρουσία ανενεργών φοιτητών έχει, σύμφωνα με το άρθρο, και λειτουργικές συνέπειες για τα πανεπιστήμια. Δυσκολεύει τον προγραμματισμό μαθημάτων, εξετάσεων και υποδομών και μπορεί να προκαλεί ανακριβή κατανομή πόρων, όταν η χρηματοδότηση συνδέεται με τον αριθμό των εγγεγραμμένων αντί των ενεργών φοιτητών. Παράλληλα, επηρεάζει αρνητικά τους δείκτες αποφοίτησης, οι οποίοι χρησιμοποιούνται διεθνώς για την αξιολόγηση πανεπιστημίων. Ως λύση προτείνεται η συστηματική παρακολούθηση της πορείας των φοιτητών ήδη από το πρώτο έτος, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα όσοι αντιμετωπίζουν ακαδημαϊκές δυσκολίες και να τους παρέχονται μαθησιακή υποστήριξη, εργαστήρια δεξιοτήτων και ακαδημαϊκή συμβουλευτική, διατηρώντας παράλληλα εύλογη ευελιξία για εργαζομένους ή φοιτητές με έκτακτες δυσκολίες.
Στο τελευταίο μέρος, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να δώσει προτεραιότητα στους φοιτητές που έχουν βούληση και δυνατότητα ολοκλήρωσης των σπουδών τους, χωρίς όμως να εγκαταλείπει εκείνους που μπορούν να επανέλθουν με κατάλληλη υποστήριξη. Επισημαίνει ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεωρούνται αυτονόητοι οι ακαδημαϊκοί σύμβουλοι και τα σαφή, ελέγξιμα ορόσημα προόδου, ενώ στην Ελλάδα οι σχετικοί μηχανισμοί υπολειτουργούν. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαία την ειλικρινή ενημέρωση των νέων ότι η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο δεν εγγυάται την αποφοίτηση και ότι οι σπουδές απαιτούν συνεχή προσπάθεια. Το ευρύτερο ζητούμενο είναι η ανάκτηση του παιδαγωγικού ρόλου του πανεπιστημίου, με ουσιαστική στήριξη όσων θέλουν να προχωρήσουν και έγκαιρη, ειλικρινή ενημέρωση όσων δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να συνεχίσουν.
ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
- Οι «αιώνιοι» ή «λιμνάζοντες» φοιτητές παρουσιάζονται ως ένδειξη βαθύτερων προβλημάτων του ελληνικού πανεπιστημίου.
- Σε ορισμένα τμήματα οι ανενεργοί φοιτητές υπερβαίνουν το 40% των εγγεγραμμένων, ενώ η αποφοίτηση συχνά καθυστερεί σημαντικά.
- Η μαζικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η ανεπαρκής υποστήριξη και η επιλογή σπουδών που δεν ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα ορισμένων φοιτητών συμβάλλουν στο πρόβλημα.
- Οι ανενεργοί φοιτητές επηρεάζουν τον προγραμματισμό, την κατανομή πόρων και τους δείκτες αποφοίτησης των ΑΕΙ.
- Προτείνονται συστηματική παρακολούθηση προόδου, ακαδημαϊκή συμβουλευτική και έγκαιρη υποστήριξη των φοιτητών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
- Το πανεπιστήμιο καλείται να ανακτήσει τον παιδαγωγικό του ρόλο, συνδυάζοντας στήριξη των φοιτητών με σαφείς απαιτήσεις και ειλικρινή ενημέρωση.
ΑΡΘΡΟ
┌────────────────────────────────┐
│ KONSTANTINOS MICHAILIDIS │
└────────────────────────────────┘
│ KONSTANTINOS MICHAILIDIS │
└────────────────────────────────┘